\u201cBilimin amac\u0131 nedir?\u201d diye sordu\u011fumuzda verilen cevap genellikle ayn\u0131d\u0131r: D\u00fcnyam\u0131z hakk\u0131nda daha fazla \u015fey \u00f6\u011frenmek ve bu do\u011frultuda ara\u015ft\u0131rmalar yapmak. Bir ba\u015fka deyi\u015fle,\u00a0bilimin\u00a0en temel\u00a0amac\u0131\u00a0ara\u015ft\u0131rma ve g\u00f6zlemleme metotlar\u0131yla evren hakk\u0131nda tahminlerde bulunmakt\u0131r. Fakat aradan ge\u00e7en iki bin y\u0131ldan sonra bile halen hem etik hem de bilimsel a\u00e7\u0131dan onay bekleyen baz\u0131 deneyler ve ara\u015ft\u0131rmalar vard\u0131r. Peki, bilimsel ara\u015ft\u0131rmalarda her konu ara\u015ft\u0131rmal\u0131 m\u0131, yoksa baz\u0131 konulara hi\u00e7 girilmemeli mi?<\/p>\n
\n
Bilimsel Metod<\/strong><\/p>\n Daha \u00f6nceki yaz\u0131lar\u0131m\u0131zda temel ara\u015ft\u0131rma metodundan bahsetmi\u015ftik. Bir ara\u015ft\u0131rmac\u0131n\u0131n bu temel ara\u015ft\u0131rma y\u00f6ntemiyle tan\u0131\u015fmas\u0131 kariyerindeki en \u00f6nemli anlardan biridir. Hatta buna kariyerinin \u015fekillendi\u011fi b\u00fcy\u00fck an bile diyebiliriz. Bilimsel metod, sistematik bir g\u00f6zlemin nas\u0131l yap\u0131laca\u011f\u0131, bir hipotezin nas\u0131l geli\u015ftirilece\u011fi ve bu hipotezlerin nas\u0131l test edilip de\u011fi\u015ftirilece\u011fi hakk\u0131nda form\u00fcle edilmi\u015f bir yakla\u015f\u0131m sunar. Bu sayede, bu bilgileri alan bir ara\u015ft\u0131rmac\u0131 art\u0131k \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 hangi yoldan y\u00fcr\u00fctece\u011fine kendisi karar verebilir bir duruma gelecektir. Peki, her ara\u015ft\u0131rma bu form\u00fcle edilmi\u015f ad\u0131mlarla y\u00fcr\u00fct\u00fclebilir mi ya da y\u00fcr\u00fct\u00fclmeli mi?<\/p>\n Sorgulamak<\/strong><\/p>\n Bir bilim insan\u0131 her zaman \u015f\u00fcpheci olmal\u0131 ve nedenleri sorgulamal\u0131d\u0131r. Konunun ne oldu\u011fu \u00e7ok \u00f6nemli de\u011fildir. \u0130ster bir ara\u015ft\u0131rma verisinin ufak bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc olsun, ister yeni bir teknoloji geli\u015ftirmek i\u00e7in yap\u0131lan bir deney olsun, \u201cNeden?\u201d sorusunu sormak bir ara\u015ft\u0131rmac\u0131n\u0131n en \u00f6nemli g\u00f6revidir. \u0130\u015fte bu sorular\u0131 sorarken ara\u015ft\u0131rmac\u0131n\u0131n ikilemde kald\u0131\u011f\u0131 anlar da olur. Uzaktan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, durum \u015fudur: Bilim insanlar\u0131 i\u00e7in s\u0131n\u0131r yoktur; her konuda ara\u015ft\u0131rma ve deney yapmal\u0131d\u0131rlar; d\u00fcnyam\u0131z\u0131 ve evreni bu \u015fekilde daha iyi anlayabiliriz. Bu bir anlamda do\u011frudur fakat t\u00fcm bunlar \u015fu ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz sorunun g\u00fcndeme gelmesine engel olmaz: Bilimin dokunmamas\u0131 gereken alanlar da var m\u0131d\u0131r?<\/p>\n \u00d6rne\u011fin, k\u00f6k h\u00fccre ve klonlama deneyleri baz\u0131 kesimler taraf\u0131ndan endi\u015feyle izleniyor ve bu konudaki son geli\u015fmeler etik tart\u0131\u015fmalar\u0131 da daha uzun bir s\u00fcre tetiklemeye devam edecek gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. \u0130nsanl\u0131\u011f\u0131n temel ta\u015flar\u0131 \u00fczerinden deney yapmak bilimin zorlamas\u0131 gereken bir alan m\u0131d\u0131r, yoksa bu t\u00fcr deneylere izin verilmemeli midir?<\/p>\n Kim Karar Veriyor?<\/strong><\/p>\n \u00dcniversite ve di\u011fer akademik kurumlar\u0131n b\u00fct\u00e7e konusunda ya\u015fad\u0131klar\u0131 s\u0131k\u0131nt\u0131lardan daha \u00f6nce de s\u00f6z etmi\u015ftik. Bu y\u00fczden, bilimsel ara\u015ft\u0131rmalar art\u0131k \u00f6zel fon kaynaklar\u0131na \u00e7ok daha ba\u011fl\u0131 hale geldi. Yani art\u0131k paray\u0131 kim veriyorsa d\u00fcd\u00fc\u011f\u00fc de o \u00e7al\u0131yor. Bilim d\u00fcnyas\u0131nda bile!<\/p>\n Dolay\u0131s\u0131yla, bilimsel deneylerin hi\u00e7bir s\u0131n\u0131r tan\u0131madan y\u00fcr\u00fct\u00fclmesine kar\u015f\u0131 olanlar\u0131n sesi \u00e7ok fazla duyulmuyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu deneylerin s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmesi i\u00e7in bir yerlerden para geliyor ve bunu engellemek i\u00e7in yapabilecekleri pek bir \u015fey yok. E\u011fer bir bilim insan\u0131 etik s\u0131n\u0131rlar\u0131 \u00e7i\u011fneyip bu t\u00fcr deneyler yap\u0131yorsa, bunu temel ara\u015ft\u0131rma ve bilimsel ke\u015fif ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda savunmas\u0131 \u00e7ok da zor de\u011fil. Belki de bu konuda karar verilmesi i\u00e7in akademisyenlerden olu\u015fan ba\u011f\u0131ms\u0131z bir kurulun olu\u015fturulmas\u0131 gereklidir. Fakat \u015fu sorunun cevab\u0131 halen verilebilmi\u015f de\u011fil: Bilimsel ara\u015ft\u0131rmalar, \u00f6zel sekt\u00f6rden para yard\u0131m\u0131 almadan nas\u0131l s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir?<\/p>\n \u00a0<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" \u201cBilimin amac\u0131 nedir?\u201d diye sordu\u011fumuzda verilen cevap genellikle ayn\u0131d\u0131r: D\u00fcnyam\u0131z hakk\u0131nda daha fazla \u015fey \u00f6\u011frenmek […]<\/p>\n","protected":false},"author":1741,"featured_media":20409,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[1504,1503],"tags":[1600],"ppma_author":[],"class_list":["post-2148","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-phds-postdocs","category-career-corner","tag-tips-for-phd-students"],"acf":[],"single_webinar_page_date":null,"single_webinar_page_time":null,"session_agenda":null,"who_should_attend_this_session":null,"about_the_speaker_field":null,"co-webinar-sec":null,"co_webinar_sec_one":null,"speaker-name":null,"webinar-date":null,"webinar-time":null,"webinar-s-image":null,"custum_webinar_category":null,"authors":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.enago.com\/academy\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2148","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.enago.com\/academy\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.enago.com\/academy\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.enago.com\/academy\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1741"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.enago.com\/academy\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2148"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/www.enago.com\/academy\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2148\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":20740,"href":"https:\/\/www.enago.com\/academy\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2148\/revisions\/20740"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.enago.com\/academy\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/20409"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.enago.com\/academy\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2148"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.enago.com\/academy\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2148"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.enago.com\/academy\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2148"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.enago.com\/academy\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=2148"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}