{"id":21522,"date":"2019-08-20T12:50:03","date_gmt":"2019-08-20T09:50:03","guid":{"rendered":"https:\/\/www.enago.com\/academy\/tr\/?p=21522"},"modified":"2020-10-29T10:52:36","modified_gmt":"2020-10-29T07:52:36","slug":"the-benefits-of-registered-reports-for-medical-research","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.enago.com\/academy\/tr\/the-benefits-of-registered-reports-for-medical-research\/","title":{"rendered":"Kay\u0131tl\u0131 Raporlar Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lara Nas\u0131l Katk\u0131 Sa\u011flar?"},"content":{"rendered":"<p>Preklinik ve sosyal bilimlerde \u015feffafl\u0131\u011f\u0131 ve tekrarlanabilirli\u011fi te\u015fvik etmeye yard\u0131mc\u0131 olmak i\u00e7in ba\u015flat\u0131lan bir makale format\u0131 olan kay\u0131tl\u0131 raporlar, biyolojik literat\u00fcre yay\u0131l\u0131yor. Format \u015fimdi pek \u00e7ok dergi taraf\u0131ndan bir deney ruhu olarak sunuluyor. <a href=\"https:\/\/bmcbiol.biomedcentral.com\/articles\/10.1186\/s12915-017-0394-2\" target=\"_blank\" rel=\"noopener nofollow noreferrer\">Kay\u0131tl\u0131 rapor<\/a>, bir \u00e7al\u0131\u015fma gerek\u00e7esinin ve \u00f6nerilen metodolojinin (istatistiksel testler dahil) veri toplanmadan \u00f6nce meslekta\u015f incelemesi i\u00e7in sunuldu\u011fu bir makale format\u0131d\u0131r. Hakemler, ara\u015ft\u0131rman\u0131n cevaplamaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 sorunun iyi bir \u015fekilde \u00e7er\u00e7evelenmi\u015f oldu\u011funu ve cevaplamaya uygun \u00f6nerilen metodolojiyi sa\u011flad\u0131ysa, veriler topland\u0131ktan sonra sonu\u00e7tan ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak rapor ilke olarak kabul edilir. Kay\u0131tl\u0131 raporlarda, e\u011fer bir soru yeterince \u00f6nemliyse, cevab\u0131n evet mi hay\u0131r m\u0131 oldu\u011fu \u00f6nemlidir. Olumsuz sonu\u00e7lar\u0131n yay\u0131nlanmas\u0131n\u0131n \u00f6nemli oldu\u011fu konusunda artan bir fark\u0131ndal\u0131k vard\u0131r ve kay\u0131tl\u0131 raporlar, bir denemenin iyi yap\u0131lmas\u0131 durumunda sonucun hangi y\u00f6ne gidece\u011fini yay\u0131nlayaca\u011f\u0131n\u0131 garanti eder.<\/p>\n<div id=\"om-u6oekzfsnxgqwxfjgkvl-holder\"><\/div>\n<p><script type=\"text\/javascript\" src=\"https:\/\/a.omappapi.com\/app\/js\/api.min.js\" data-campaign=\"u6oekzfsnxgqwxfjgkvl\" data-user=\"41855\" async><\/script><\/p>\n<p>Neden bir ara\u015ft\u0131rmac\u0131 sert veya vicdans\u0131z bir hakem taraf\u0131ndan ele\u015ftirilme riskini almak istesin ki? Bu yayg\u0131n bir endi\u015fe kayna\u011f\u0131 olmakla birlikte, risk ger\u00e7ekte \u00e7ok b\u00fcy\u00fck de\u011fildir. Bunun yan\u0131nda, raporun sunu\u015f tarihi, raporu g\u00f6zden ge\u00e7irenlerden biri taraf\u0131ndan sunulacak herhangi bir makalenin a\u00e7\u0131k\u00e7a \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ecektir. Unutulmamal\u0131d\u0131r ki ayn\u0131 sonu\u00e7lar bir ba\u015fkas\u0131 taraf\u0131ndan yay\u0131n i\u00e7in verilse de ilk raporun tarihinden \u00f6t\u00fcr\u00fc yay\u0131n\u0131n yay\u0131nlanmas\u0131 garantidir.<\/p>\n<p>Yay\u0131n\u0131n garanti oldu\u011funu s\u00f6ylerken, daha fazla y\u00f6nlendirme ve inceleme olmadan m\u0131 demek isteniliyor? Hay\u0131r. Verileri i\u00e7eren son yaz\u0131 hakemlere geri g\u00f6nderilmektedir. (Orijinal g\u00f6nderim A\u015fama 1&#8217;dir; verilerle birlikte nihai g\u00f6nderim ise A\u015fama 2&#8217;dir.) Hakemler A\u015fama 1&#8217;de onaylanm\u0131\u015f olan metodolojinin tam anlam\u0131yla izlenip izlenmedi\u011fini ve sonu\u00e7lardan ge\u00e7erli sonu\u00e7lar \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 A\u015fama 2\u2019de de\u011ferlendireceklerdir. Orijinal metodolojiyi incelemek ve tam manas\u0131yla uygulanabilirli\u011fini de\u011ferlendirmek i\u00e7in, e\u011fer ihtiya\u00e7 g\u00f6r\u00fcl\u00fcrse, denemeler ba\u015flamadan daha \u00f6nce de hakemler yazarlar\u0131 uyarabilirler.<\/p>\n<p>Bu t\u00fcr bir rapor ne t\u00fcr ara\u015ft\u0131rma sorular\u0131 i\u00e7in uygun olacakt\u0131r? Ba\u015flang\u0131\u00e7ta klinik \u00f6ncesi ve psikolojik ara\u015ft\u0131rmalar i\u00e7in kay\u0131tl\u0131 rapor fikri \u00f6nerilmi\u015ftir. Bu ara\u015ft\u0131rmalarda \u015fu gibi sorular sorulabilir: &#8216;Bu tedavi bu t\u00fcr kat\u0131 t\u00fcm\u00f6rleri k\u00fc\u00e7\u00fclt\u00fcyor mu?&#8217; ya da &#8216;Bu EEG modeli s\u00f6zel i\u015flemlerin bir korelasyonu mudur?&#8217;. Ekoloji, etoloji ve genomik ara\u015ft\u0131rmalar\u0131nda da benzer bir bi\u00e7imde ilgili sorular sorulabilir ve kay\u0131tl\u0131 raporlar uygundur. Raporun \u00f6zellikle yararl\u0131 olaca\u011f\u0131 di\u011fer durumlar \u015funlar olabilir: Sonu\u00e7lardan bariz bir sorunun ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 makalelerin takibinde;\u00a0 Tart\u0131\u015fmal\u0131 sonu\u00e7lar\u0131n ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 durumlar ve bu t\u00fcr konular\u0131 ele alan deneyler; \u015e\u00fcphecili\u011fi olan ancak kesin olarak test edilmeyen fenomenleri test etmeye y\u00f6nelik deneyler veya hakk\u0131nda abart\u0131l\u0131 iddialar bulunan durumlar.<\/p>\n<h2>Kay\u0131tl\u0131 Raporlar Hakk\u0131nda Baz\u0131 Detaylar<\/h2>\n<p>Halihaz\u0131rda, <a rel=\"nofollow noopener noreferrer\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/cos.io\/rr\/\">204 dergi<\/a> \u201cKay\u0131tl\u0131 Raporlar\u201d yay\u0131n bi\u00e7imini ya normal bir g\u00f6nderim se\u00e7ene\u011fi olarak ya da \u00f6zel bir say\u0131n\u0131n bir par\u00e7as\u0131 olarak kullanmaktad\u0131r. Di\u011fer dergiler format\u0131n baz\u0131 \u00f6zelliklerini sunmaktad\u0131r. Giri\u015fime yeni dergiler kat\u0131ld\u0131k\u00e7a, bu liste d\u00fczenli olarak g\u00fcncellenecektir. Bir makale t\u00fcr\u00fcn\u00fcn kay\u0131tl\u0131 bir rapor olarak nitelenebilmesi i\u00e7in, dergi politikas\u0131n\u0131n en az\u0131ndan \u015fu \u00f6zellikleri i\u00e7ermesi gerekir:<\/p>\n<p>&#8211; Akran de\u011ferlendirmesinin (hakem incelemesinin) ara\u015ft\u0131rman\u0131n sonu\u00e7lar\u0131n\u0131n g\u00f6zlemlenmesinden \u00f6nce ger\u00e7ekle\u015fmesi gerekir.<\/p>\n<p>&#8211; \u00c7al\u0131\u015fma \u00f6ncesi akran incelemesini ba\u015far\u0131 ile ge\u00e7en yaz\u0131lar, sonu\u00e7lara dayanarak iptal edilemeyecek, ancak yaln\u0131zca kay\u0131t edilmi\u015f protokol\u00fc izleyerek yay\u0131n yap\u0131lacak veya netli\u011fi veya stili iyile\u015ftirerek yay\u0131nlar yap\u0131labilecek.<\/p>\n<p>Veri toplama ba\u015flamadan \u00f6nce y\u00fcksek kaliteli protokoller yay\u0131nlanmak \u00fczere ge\u00e7ici olarak kabul edilirler. Bu makale format\u0131, bilimsel y\u00f6ntemin etik olma modeline ba\u011fl\u0131 kalmas\u0131ndaki en iyi uygulamay\u0131 \u00f6d\u00fcllendirmek i\u00e7in tasarlanm\u0131\u015ft\u0131r. D\u00fc\u015f\u00fck istatistiksel g\u00fc\u00e7, sonu\u00e7lar\u0131n se\u00e7ici raporlanmas\u0131 ve yay\u0131n \u00f6nyarg\u0131s\u0131 da dahil olmak \u00fczere \u00e7e\u015fitli sorgulanabilir ara\u015ft\u0131rma uygulamalar\u0131n\u0131 ortadan kald\u0131r\u0131rken, kay\u0131t d\u0131\u015f\u0131 analizler yapmak ve \u00e7e\u015fitli bulgular\u0131 rapor etmek i\u00e7in tam bir esneklik sa\u011flar.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/authorservices.wiley.com\/author-resources\/Journal-Authors\/submission-peer-review\/registered-reports-policy.html\" target=\"_blank\" rel=\"noopener nofollow noreferrer\">Kay\u0131tl\u0131 raporl<\/a>ar\u0131n yazarlar\u0131 ba\u015flang\u0131\u00e7ta bir 1. A\u015fama makalesini sunar ve \u015fu k\u0131s\u0131mlari i\u00e7ermelidir: Giri\u015f, Y\u00f6ntemler ve ara\u015ft\u0131rma teklifini motive eden pilot deneylerin sonu\u00e7lar\u0131. Protokol\u00fcn edit\u00f6rler ve hakemler taraf\u0131ndan de\u011ferlendirilmesinin ard\u0131ndan, makaleye ilke olarak kabul edilebilir (IPA) cevab\u0131 sunulabilir. Bu, yazarlar\u0131n deneyleri onayl\u0131 protokole uygun olarak yapmas\u0131 durumunda derginin neredeyse yay\u0131nlanmay\u0131 garanti etti\u011fi anlam\u0131na gelir. IPA ile birlikte ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar deneyi uygularlar. Veri toplaman\u0131n ard\u0131ndan, orijinal ba\u015fvurudaki Giri\u015f ve Y\u00f6ntemler ile Bulgular ve Tart\u0131\u015fmay\u0131 i\u00e7eren bir A\u015fama 2 makalesini tekrar dergiye incelenmeye g\u00f6nderirler. Sonu\u00e7lar b\u00f6l\u00fcm\u00fc, \u00f6nceden ke\u015ffedilen analizlerin sonucunu, kay\u0131t d\u0131\u015f\u0131 analizlerle birlikte, \u201cKe\u015fif Analizleri\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 ayr\u0131 bir b\u00f6l\u00fcmde i\u00e7ermelidir. Yazarlar\u0131n, verilerini OSF veya Figshare gibi halka a\u00e7\u0131k ve \u00f6zg\u00fcrce eri\u015filebilen bir ar\u015fivde payla\u015fmalar\u0131 te\u015fvik edilir veya istenir ve veri analizi komut dosyalar\u0131n\u0131 da payla\u015fmalar\u0131 te\u015fvik edilir. Bu son i\u015flemlerin de tamamlanmas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan makale yay\u0131nlan\u0131r. B\u00f6ylece, yay\u0131nlanan bir kay\u0131tl\u0131 rapor, standart bir ara\u015ft\u0131rma raporuna \u00e7ok benzeyecektir, ancak okurlara hipotezlerin ve ana analizlerin sorgulanabilir ara\u015ft\u0131rma uygulamalar\u0131ndan ar\u0131nm\u0131\u015f oldu\u011funa dair g\u00fcven verecektir.<\/p>\n<p>Format bir komite taraf\u0131ndan y\u00fcr\u00fct\u00fcl\u00fcr ve d\u00fczenlenir. Kay\u0131tl\u0131 Raporlar Y\u00f6nlendirme Komitesi, \u00f6nerilen uygulama politikalar\u0131na nezaret eden, format\u0131n uygulanmas\u0131 ve iyile\u015ftirilmesi konusunda tavsiyelerde bulunan ve daha fazla benimsemeyi savunan 20 \u00fcyeden olu\u015fur. D\u0131\u015f \u00f6neriler kabul edilmekle birlikte, \u00fcyeler mevcut komite taraf\u0131ndan kat\u0131lmaya davet edilir. Kararlar oy birli\u011fi ile al\u0131n\u0131r.<\/p>\n<h2>Kay\u0131tl\u0131 Raporlardan Kimler Yararlan\u0131r?<\/h2>\n<p>Dergiler: Son teknoloji ve tekrarlanabilirli\u011fi y\u00fcksek olan \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 yay\u0131nlayarak fayda sa\u011flarlar. Bunlar, geleneksel yollarla yay\u0131nlanan makalelerde ba\u015far\u0131lmas\u0131 zor kriterlerdir.<\/p>\n<p>Fon verenler: Sayg\u0131n bir dergide yay\u0131nlanmas\u0131 garanti edilen bir dizi projeyi destekleyerek, yay\u0131n \u00f6nyarg\u0131s\u0131n\u0131 ortadan kald\u0131rarak ve \u015feffafl\u0131\u011f\u0131 en \u00fcst d\u00fczeye \u00e7\u0131kararak yarar sa\u011flarlar. Bu mekanizma ayn\u0131 zamanda fon verenler taraf\u0131ndan desteklenen \u00f6zel \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n y\u00fcr\u00fct\u00fclmesini de sa\u011flar.<\/p>\n<p>Yazarlar: Ara\u015ft\u0131rmalar\u0131na ba\u015flamadan \u00f6nce yay\u0131nlar\u0131n\u0131n sayg\u0131n bir dergide kabul edilmesini sa\u011flarlar. Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n bireysel hatalar\u0131n\u0131 en aza indirecek bir mekanizma kullan\u0131r.<\/p>\n<p>Bilimsel topluluk: Zaman\u0131nda, \u00f6nemli, \u015feffaf ve tekrarlanabilir ara\u015ft\u0131rma birikiminin artt\u0131r\u0131lmas\u0131ndan yararlan\u0131r.<\/p>\n<h2>Verimlili\u011fi Art\u0131r\u0131n, \u00d6nyarg\u0131y\u0131 Azalt\u0131n ve \u00c7al\u0131\u015fman\u0131za Titizlik Ekleyin<\/h2>\n<p>Dergiler ve fon verenler kay\u0131tl\u0131 rapor modelinde ortak oldu\u011funda, protokol incelemesi verimlilik ve etkiyi <a href=\"https:\/\/www.nature.com\/articles\/s41562-018-0444-y\" target=\"_blank\" rel=\"noopener nofollow noreferrer\">en \u00fcst d\u00fczeye \u00e7\u0131karmak<\/a> i\u00e7in dergiler ve fon sa\u011flay\u0131c\u0131lar taraf\u0131ndan e\u015fzamanl\u0131 olarak yap\u0131l\u0131r. Bu mekanizmaya g\u00f6re, yazarlar ara\u015ft\u0131rma \u00f6nerilerini finansman almadan \u00f6nce sunarlar. Hem fon veren hem de dergi taraf\u0131ndan e\u015fzamanl\u0131 olarak yap\u0131lan incelemenin ard\u0131ndan, en g\u00fc\u00e7l\u00fc teklifler fon veren taraf\u0131ndan mali destek ve dergi taraf\u0131ndan yay\u0131nlanmas\u0131 i\u00e7in kabul edilir.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/cos.io\/rr\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener nofollow noreferrer\">Kay\u0131tl\u0131 raporlar<\/a>, veri toplanmadan \u00f6nce incelenir, ara\u015ft\u0131rma sorusunun \u00f6nemini ve metodolojinin kalitesini vurgular. E\u011fer yazarlar kay\u0131tl\u0131 bir metodolojiyi izlerse, y\u00fcksek kalitede protokoller yay\u0131n i\u00e7in ge\u00e7ici olarak kabul edilir. Bu format, bilimsel y\u00f6ntemin varsay\u0131msal \u00e7\u0131kar\u0131m modeline ba\u011fl\u0131 kalman\u0131n en iyi uygulamalar\u0131n\u0131 \u00f6d\u00fcllendirmek i\u00e7in tasarlanm\u0131\u015ft\u0131r. D\u00fc\u015f\u00fck istatistiki g\u00fc\u00e7, sonu\u00e7lar\u0131n se\u00e7ici raporlanmas\u0131 ve yay\u0131n \u00f6nyarg\u0131s\u0131 dahil olmak \u00fczere \u00e7e\u015fitli sorgulanabilir ara\u015ft\u0131rma uygulamalar\u0131n\u0131 ortadan kald\u0131r\u0131rken, serpi\u015ftirici bulgular\u0131 bildirmek i\u00e7in tam bir esneklik sa\u011flar. Kay\u0131tl\u0131 raporlar, sonu\u00e7lar\u0131n g\u00f6zden ge\u00e7irilme zaman\u0131nda bilinmedi\u011fi i\u00e7in yay\u0131nc\u0131l\u0131ktaki olumsuz sonu\u00e7lara kar\u015f\u0131 \u00f6nyarg\u0131y\u0131 ortadan kald\u0131rmaktad\u0131r. \u00c7al\u0131\u015fma \u00f6nceden kabul edildi\u011finden, yazarlar\u0131n e\u011filimleri en g\u00fczel hikayeyi \u00fcretmekten en do\u011fru hikayeyi olu\u015fturma amac\u0131na do\u011fru de\u011fi\u015fmektedir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Preklinik ve sosyal bilimlerde \u015feffafl\u0131\u011f\u0131 ve tekrarlanabilirli\u011fi te\u015fvik etmeye yard\u0131mc\u0131 olmak i\u00e7in ba\u015flat\u0131lan bir makale [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":8206,"featured_media":21523,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[1504,1503],"tags":[1600],"ppma_author":[1655],"class_list":["post-21522","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-phds-postdocs","category-career-corner","tag-tips-for-phd-students"],"acf":[],"single_webinar_page_date":null,"single_webinar_page_time":null,"session_agenda":null,"who_should_attend_this_session":null,"about_the_speaker_field":null,"co-webinar-sec":null,"co_webinar_sec_one":null,"speaker-name":null,"webinar-date":null,"webinar-time":null,"webinar-s-image":null,"custum_webinar_category":null,"authors":[{"term_id":1655,"user_id":8206,"is_guest":0,"slug":"editortr","display_name":"editortr","avatar_url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/347d54be4941c5af20289743c42209a653f6dfa8242bcc8e58964d59ffa87297?s=96&d=mm&r=g","author_category":"","first_name":"","last_name":"","user_url":"","job_title":"","description":""}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.enago.com\/academy\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/21522","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.enago.com\/academy\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.enago.com\/academy\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.enago.com\/academy\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/8206"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.enago.com\/academy\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=21522"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/www.enago.com\/academy\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/21522\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":22295,"href":"https:\/\/www.enago.com\/academy\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/21522\/revisions\/22295"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.enago.com\/academy\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/21523"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.enago.com\/academy\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=21522"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.enago.com\/academy\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=21522"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.enago.com\/academy\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=21522"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.enago.com\/academy\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=21522"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}