{"id":2422,"date":"2016-04-11T14:48:15","date_gmt":"2016-04-11T11:18:15","guid":{"rendered":"http:\/\/www.enago.com.tr\/blog\/?p=2422"},"modified":"2021-03-23T17:29:06","modified_gmt":"2021-03-23T14:29:06","slug":"hakem-degerlendirme-ilkeleri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.enago.com\/academy\/tr\/hakem-degerlendirme-ilkeleri\/","title":{"rendered":"Hakem De\u011ferlendirme \u0130lkeleri"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\">Bilimsel b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc ve g\u00fcvenilirli\u011fi sa\u011flamada \u00f6nemli bir rol oynayan hakem\u00a0de\u011ferlendirmesi, temel olarak bilimsel bir \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n ayn\u0131 alanda uzman ki\u015filer taraf\u0131ndan incelenmesidir. Bu s\u00fcrecin amac\u0131, nitelikli ve \u00f6zg\u00fcn ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n yay\u0131nlanmas\u0131n\u0131 sa\u011flamakt\u0131r.<\/p>\n<div id=\"om-ekmxphdtaxjswhntqedb-holder\"><\/div>\n<p><script type=\"text\/javascript\" src=\"https:\/\/a.omappapi.com\/app\/js\/api.min.js\" data-campaign=\"ekmxphdtaxjswhntqedb\" data-user=\"41855\" async><\/script><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a href=\"https:\/\/www.enago.com.tr\/publication-support\/peer-review-service.htm\" data-internallinksmanager029f6b8e52c=\"36\" title=\"Hakem De\u011ferlendirmesi\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Hakem de\u011ferlendirmesi<\/a>, yazar ile herhangi bir ili\u015fkisi olmayan, tarafs\u0131z bir denetim grubu taraf\u0131ndan yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. Yay\u0131nc\u0131lar, hakem de\u011ferlendirmesinden ge\u00e7en ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n g\u00fcvenilir oldu\u011funu kabul eder. Ancak bu s\u00fcrecin do\u011fru ve tarafs\u0131z y\u00fcr\u00fct\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnden nas\u0131l emin olunabilir? Asl\u0131na bakarsan\u0131z, bu s\u00fcre\u00e7 b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde g\u00fcvene dayal\u0131d\u0131r ve s\u00fcrecin par\u00e7as\u0131 olan herkesin etik davranmas\u0131n\u0131 ve sorumlulu\u011funun bilincinde olmas\u0131n\u0131 gerektirir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Toplum, bilim ve yazar ma\u011fduriyeti<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><a href=\"https:\/\/www.enago.com.tr\/publication-support\/peer-review-service.htm\" data-internallinksmanager029f6b8e52c=\"36\" title=\"Hakem De\u011ferlendirmesi\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Hakem de\u011ferlendirmesi<\/a> sonucunda al\u0131nacak yanl\u0131\u015f bir karar, yazar\u0131n g\u00fcvenilirli\u011fini, sayg\u0131nl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve hatta kariyerini olumsuz y\u00f6nde etkileyecektir. S\u00f6z konusu hata, sadece yazar\u0131 etkilemekle kalmay\u0131p, bilimi yanl\u0131\u015f y\u00f6nlendirebilir ve hatta bunun sonu\u00e7lar\u0131 topluma da yans\u0131yabilir. Madem bu s\u00fcre\u00e7 bu kadar kritik, \u00f6yleyse hakemlerin uymas\u0131 gereken baz\u0131 ilkeler olmal\u0131.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Temel ilkeler<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>\u00a0<\/strong>Hakemlerin uymas\u0131 gereken prensipler \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li>Hakemler, ki\u015fisel ve mesleki bilgileri ile uzmanl\u0131k alanlar\u0131n\u0131 dergilere do\u011fru ve eksiksiz bir bi\u00e7imde sunmal\u0131 ve sadece uzmanl\u0131k alanlar\u0131na giren konular i\u00e7in hakemlik yapmal\u0131d\u0131r. Konu hakk\u0131nda yeterli bilgisi yoksa, bunu en ba\u015ftan belirtmelidir. \u00c7al\u0131\u015fman\u0131n sadece bir k\u0131sm\u0131n\u0131 de\u011ferlendirebilecekse, bunun hangi b\u00f6l\u00fcm oldu\u011fu a\u00e7\u0131k\u00e7a ifade etmelidir. Hakem, de\u011ferlendirmesi s\u0131ras\u0131nda bu i\u015fe uygun olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 fark ederse, gecikmeden dergiyle temasa ge\u00e7melidir.<\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify;\">Sonu\u00e7land\u0131rma niyeti olmaks\u0131z\u0131n, sadece \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 g\u00f6rmek amac\u0131yla hakemlik yapmay\u0131 kabul etmek etik de\u011fildir.<\/p>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li>Hakem, de\u011ferlendirmeyi verilen s\u00fcre i\u00e7inde tamamlayabilecekse, bu sorumlulu\u011fu almal\u0131d\u0131r. Kas\u0131tl\u0131 bir gecikmeye sebep olmamal\u0131d\u0131r. Ek s\u00fcre gerekiyorsa, bunu dergiye derhal bildirmelidir.<\/li>\n<li>Gizlilik unsuruna sad\u0131k kal\u0131nmal\u0131d\u0131r. De\u011ferlendirme s\u0131ras\u0131nda ve sonras\u0131nda\u00a0dergilerde yay\u0131nlanan\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda, hakemlikle ilgili bilgiler a\u00e7\u0131klanmamal\u0131d\u0131r.<\/li>\n<li>De\u011ferlendirme s\u0131ras\u0131nda elde edilen bilgi, hakemin veya herhangi bir organizasyonun \u00e7\u0131karlar\u0131 i\u00e7in ya da ba\u015fkalar\u0131n\u0131n aleyhine kullan\u0131lmamal\u0131d\u0131r.<\/li>\n<li>T\u00fcm potansiyel \u00e7\u0131kar \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131 (ki\u015fisel, finansal, profesyonel, siyasi veya dini)dergiye \u00f6nceden bildirilmelidir. Bu durum hakemlik talebinin kabul\u00fcnden sonra ortaya \u00e7\u0131ksa bile, dergi ile mutlaka g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fclmelidir.<\/li>\n<li>De\u011ferlendirme, i\u015fin gere\u011fine uygun olarak yap\u0131lmal\u0131 ve ki\u015fisel ve profesyonel \u00f6nyarg\u0131lardan uzak durulmal\u0131d\u0131r. Yazar\u0131n milliyeti, dini ve siyasi inan\u00e7lar\u0131 veya ticari kayg\u0131lar de\u011ferlendirmeyi hi\u00e7bir bi\u00e7imde etkilememelidir.<\/li>\n<li>De\u011ferlendirmelerde objektif ve yap\u0131c\u0131 olunmal\u0131d\u0131r. \u0130ftira i\u00e7eren veya a\u015fa\u011f\u0131lay\u0131c\u0131 yorumlardan ka\u00e7\u0131n\u0131lmal\u0131d\u0131r. Yazara, eserini iyile\u015ftirebilmesi i\u00e7in geri bildirim sa\u011flanmal\u0131d\u0131r.<\/li>\n<li>Derginin izni olmadan, yazarlarla do\u011frudan ileti\u015fime ge\u00e7ilmemelidir.<\/li>\n<li>De\u011ferlendirmeyi y\u00fcr\u00fcrl\u00fckten kald\u0131rabilecek birtak\u0131m problemlerle ilgili dergiden talimat beklerken, esere veya ilgili belgelere bakmaktan ka\u00e7\u0131n\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/li>\n<li>\u00c7al\u0131\u015fma, derginin talimatlar\u0131, politikalar\u0131 vs. dikkatle okunmal\u0131d\u0131r. Net olmayan ya da eksik bir bilgi varsa, dergi ile ileti\u015fime ge\u00e7ilmelidir.<\/li>\n<li>De\u011ferlendirme s\u00fcrecinin herhangi bir a\u015famas\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fma ile ilgili etik olmayan bir durumla kar\u015f\u0131la\u015f\u0131l\u0131rsa veya ara\u015ft\u0131rma ile ilgili bir suiistimalden \u015f\u00fcphelenilirse, dergi bu durumdan haberdar edilmelidir. Dergi taraf\u0131ndan talep edilmedik\u00e7e, bireysel olarak konuyla ilgili daha fazla bilgi istenmemelidir.<\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify;\">Hakemler, \u015fu durumlarda de\u011ferlendirmeyi reddetmelidir:<\/p>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li>Haz\u0131rl\u0131k a\u015famas\u0131nda olan veya ba\u015fka bir dergide yay\u0131nlanmas\u0131 s\u00f6z konusu olan bir \u00e7al\u0131\u015fmaya \u00e7ok benzer bir ba\u015fka eserin de\u011ferlendirilmesi istenirse.<\/li>\n<li>Derginin hakem modeli ile ilgili sorunlar varsa (\u00f6rne\u011fin, a\u00e7\u0131k de\u011ferlendirme s\u00f6z konusu ise ve hakemlerin kimlikleri yazarlara a\u00e7\u0131klan\u0131yorsa).<\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Rapor da \u00f6nemli<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ayr\u0131ca, hakemlerin rapor haz\u0131rlarken dikkat etmeleri gereken baz\u0131 noktalar vard\u0131r:<\/p>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li>Geri bildirim konusunda derginin talimatlar\u0131na uyulmal\u0131d\u0131r.<\/li>\n<li>Ele\u015ftirilerde \u00e7ok net olunmal\u0131d\u0131r ve uygun gerek\u00e7eler sunulmal\u0131d\u0131r ki, edit\u00f6rler de\u011ferlendirme ve nihai kararlar\u0131nda adil olabilsinler.<\/li>\n<li>Bu \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n yazara ait oldu\u011fu unutulmamal\u0131 ve makale hakemin tercih etti\u011fi bi\u00e7imde ba\u015ftan yaz\u0131lmamal\u0131d\u0131r.<\/li>\n<li>Dil konusunda duyarl\u0131 olunmal\u0131d\u0131r. Geri bildirim titizlikle yap\u0131lmal\u0131d\u0131r, \u00f6zellikle de yazar yaz\u0131y\u0131 ana dilinde kaleme almad\u0131\u011f\u0131nda&#8230;<\/li>\n<li>\u00c7al\u0131\u015fmada ad\u0131 ge\u00e7en ba\u015fka yazarlarla ilgili olumsuz yorumlarda bulunulmamal\u0131d\u0131r.<\/li>\n<li>Edit\u00f6r i\u00e7in yap\u0131lan yorum ve tavsiyeler tutarl\u0131 olmal\u0131d\u0131r.<\/li>\n<li>Yazar\u0131n g\u00f6rmeyece\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclerek iftira ve su\u00e7lamalar i\u00e7eren yorumlar yaz\u0131lmamal\u0131d\u0131r.<\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Yazar ve dergilere d\u00fc\u015fen g\u00f6rev<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Di\u011fer taraftan, hakemleri do\u011fru y\u00f6nlendirmek i\u00e7in yazar ve dergilere nas\u0131l bir sorumluluk d\u00fc\u015f\u00fcyor? Yazarlar kulland\u0131klar\u0131 t\u00fcm kaynak ve verileri ortaya koymal\u0131d\u0131r. Dergiler ise kullan\u0131lan t\u00fcm verilerin halka a\u00e7\u0131k hale gelmesi i\u00e7in \u00e7aba g\u00f6stermelidir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bilimsel b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc ve g\u00fcvenilirli\u011fi sa\u011flamada \u00f6nemli bir rol oynayan hakem\u00a0de\u011ferlendirmesi, temel olarak bilimsel bir \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":8205,"featured_media":20695,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[1495,1498],"tags":[1570,1569,1567,1576],"ppma_author":[1659],"class_list":["post-2422","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-publishing-research","category-understanding-reviews","tag-impact-of-peer-review","tag-peer-review-reports","tag-peer-reviewers","tag-resources-for-peer-reviewers"],"acf":[],"single_webinar_page_date":null,"single_webinar_page_time":null,"session_agenda":null,"who_should_attend_this_session":null,"about_the_speaker_field":null,"co-webinar-sec":null,"co_webinar_sec_one":null,"speaker-name":null,"webinar-date":null,"webinar-time":null,"webinar-s-image":null,"custum_webinar_category":null,"authors":[{"term_id":1659,"user_id":8205,"is_guest":0,"slug":"enago","display_name":"enago","avatar_url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/?s=96&d=mm&r=g","author_category":"","first_name":"","last_name":"","user_url":"","job_title":"","description":""}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.enago.com\/academy\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2422","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.enago.com\/academy\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.enago.com\/academy\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.enago.com\/academy\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/8205"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.enago.com\/academy\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2422"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/www.enago.com\/academy\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2422\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":29452,"href":"https:\/\/www.enago.com\/academy\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2422\/revisions\/29452"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.enago.com\/academy\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/20695"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.enago.com\/academy\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2422"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.enago.com\/academy\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2422"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.enago.com\/academy\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2422"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.enago.com\/academy\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=2422"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}