{"id":2754,"date":"2017-07-14T17:28:04","date_gmt":"2017-07-14T14:28:04","guid":{"rendered":"https:\/\/www.enago.com.tr\/blog\/?p=2754"},"modified":"2020-11-30T11:07:05","modified_gmt":"2020-11-30T08:07:05","slug":"yasam-bilimlerinde-acik-erisim-yayinciligi-biorxiv","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.enago.com\/academy\/tr\/yasam-bilimlerinde-acik-erisim-yayinciligi-biorxiv\/","title":{"rendered":"Ya\u015fam Bilimlerinde A\u00e7\u0131k Eri\u015fim Yay\u0131nc\u0131l\u0131\u011f\u0131: bioRxiv"},"content":{"rendered":"<p><strong>\u00d6nceden yay\u0131nlamak niye?<\/strong><\/p>\n<p>\u0130lk bilimsel derginin kurulu\u015fundan bu yana, bilimsel bilginin yay\u0131lma s\u00fcreci prensip olarak ayn\u0131 kalm\u0131\u015ft\u0131r &#8211; sonu\u00e7lar yaz\u0131l\u0131r, akran de\u011ferlendirmesi yap\u0131l\u0131r ve sonunda makale yay\u0131nlan\u0131r. Bu s\u00fcre\u00e7, kaliteli \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n \u00fcretilmesine yard\u0131mc\u0131 olur ancak s\u0131radan bir biyoloji makalesinin yay\u0131nlanmas\u0131 bile inan\u0131lmaz zaman al\u0131r. Bu s\u00fcre ortalama alt\u0131 ay\u0131 bulur. Hatta bazen yay\u0131nlanmas\u0131 bir y\u0131l bile s\u00fcrebilir.<\/p>\n<div id=\"om-fiuya1iydgqr7bdkoezx-holder\"><\/div>\n<p><script type=\"text\/javascript\" src=\"https:\/\/a.omappapi.com\/app\/js\/api.min.js\" data-campaign=\"fiuya1iydgqr7bdkoezx\" data-user=\"41855\" async><\/script><\/p>\n<p>Fizik\u00e7iler, bilgisayar m\u00fchendisleri, matematik\u00e7iler ve ekonomistler 90\u2019l\u0131 y\u0131llardan beri \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 akran de\u011ferlendirmesi olmaks\u0131z\u0131n ve resmi bir dergide yay\u0131nlanmadan \u00f6nce <a href=\"https:\/\/arxiv.org\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">arXiv.org<\/a> gibi baz\u0131 platformlarda online olarak payla\u015f\u0131yorlar. Benzer \u00f6nbask\u0131 sunucular\u0131 hayat bilimlerinde de var, ancak \u015fimdiye kadar nadiren kullan\u0131l\u0131yorlard\u0131 \u00e7\u00fcnk\u00fc ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar bunun kariyerlerine g\u00f6lge d\u00fc\u015f\u00fcrece\u011finden endi\u015fe ediyorlard\u0131.<\/p>\n<p>Ancak g\u00fcn\u00fcm\u00fczde say\u0131lar\u0131 her ge\u00e7en g\u00fcn artan bir grup ya\u015fam bilimcisi, makalelerini do\u011frudan a\u00e7\u0131k eri\u015fimli bir \u00f6nbas\u0131m adresine y\u00fckleyerek bu tabuyu y\u0131kmaya karar verdi.<\/p>\n<p><strong>bioRxiv nedir?<\/strong><\/p>\n<p>bioRxiv, hayat bilimi konusunda yay\u0131nlanmam\u0131\u015f makaleler i\u00e7in sa\u011flanan \u00fccretsiz ve online bir ar\u015fiv ve da\u011f\u0131t\u0131m servisidir. Sistem 2013 y\u0131l\u0131nda k\u00e2r amac\u0131 g\u00fctmeyen bir ara\u015ft\u0131rma ve e\u011fitim kurumu olan Cold Spring Harbor Laboratory taraf\u0131ndan kurulmu\u015ftur. bioRxiv, yukar\u0131da bahsetti\u011fimiz ArXiv\u2019in benzeridir.<\/p>\n<p>Bu uygulamada, makaleler geleneksel dergilerin aksine akran de\u011ferlendirmesine tabi tutulmaz. Ancak \u00e7al\u0131\u015fmalarda hayat bilimleri d\u0131\u015f\u0131nda i\u00e7erik var m\u0131 diye tarama yap\u0131l\u0131r. Ayr\u0131ca sistem meslekta\u015flar ve di\u011fer okuyucular\u0131n bu platformda yer alan \u00e7al\u0131\u015fmalar hakk\u0131nda yorum yazmalar\u0131na izin verir.<\/p>\n<p>2016\u2019n\u0131n Ocak ay\u0131ndan itibaren, bu sistemde depolanan \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n baz\u0131 dergilere do\u011frudan transfer edilmesi de m\u00fcmk\u00fcn hale geldi. Bu aktar\u0131m s\u0131ras\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fmalar dahil olduklar\u0131 bilim alan\u0131 \u00fczerinden etiketleniyor ve a\u015fa\u011f\u0131daki 3 kategoriye g\u00f6re i\u015faretleniyorlar:<\/p>\n<ol>\n<li>Yeni sonu\u00e7lar: bir alandaki ilerlemeyi g\u00f6steren makaleler.<\/li>\n<li>Teyit eden sonu\u00e7lar: daha \u00f6nce yay\u0131nlanm\u0131\u015f olan bir \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 yineleyen ve onaylayan makaleler.<\/li>\n<li>Kar\u015f\u0131t sonu\u00e7lar: \u00f6nceki \u00e7al\u0131\u015fmalara ters d\u00fc\u015fen sonu\u00e7lar i\u00e7eren veya b\u00fcy\u00fck oranda tekrarlanan deneysel yakla\u015f\u0131mlar\u0131 desteklemeyen makaleler.<\/li>\n<\/ol>\n<p><strong>bioaRxiv\u2019in mevcut kullan\u0131m\u0131<\/strong><\/p>\n<p>Ne yaz\u0131k ki, bioRxiv h\u00e2l\u00e2 ya\u015fam bilimleri camias\u0131 taraf\u0131ndan yayg\u0131n olarak kullan\u0131lmamaktad\u0131r. Ancak h\u0131zla yay\u0131lmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 da bir ger\u00e7ektir. Baz\u0131 verilere g\u00f6re, 2013\u2019te sitede 100 \u00e7al\u0131\u015fma depolan\u0131rken, bu say\u0131 2016 y\u0131l\u0131nda 4700\u2019e y\u00fckselmi\u015ftir.<\/p>\n<p>Sitenin mevcut en b\u00fcy\u00fck rakipleri, arXiv\u2019\u0131n \u201cniceliksel biyoloji\u201d b\u00f6l\u00fcm\u00fc ve PeerJ Preprints\u2019tir.<\/p>\n<p><strong>bioRxiv\u2019de yay\u0131nlamal\u0131 m\u0131?\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <\/strong><\/p>\n<p>Bu sistemin art\u0131lar\u0131 oldu\u011fu gibi olumsuz y\u00f6nleri de vard\u0131r.<\/p>\n<p>Art\u0131lar\u0131:<\/p>\n<ul>\n<li>bioRxiv arama ve g\u00f6r\u00fcn\u00fcrl\u00fck avantaj\u0131na sahip tek bir platformdur.<\/li>\n<li>\u00d6n yay\u0131nc\u0131l\u0131k, dergilere \u00f6zg\u00fc formatlar\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131 b\u0131kk\u0131nl\u0131\u011f\u0131 ortadan kald\u0131r\u0131r.<\/li>\n<li>Makaleler klasik dergilerin aksine online olarak hemen g\u00f6r\u00fcnt\u00fclenir.<\/li>\n<li>\u00d6n yay\u0131nc\u0131l\u0131k \u00e7al\u0131\u015fman\u0131z\u0131 daha sonra geleneksel dergilere g\u00f6ndermenize engel olmaz. (&#8216;H\u00fccre&#8217; dergileri hari\u00e7)<\/li>\n<\/ul>\n<p>Eksileri:<\/p>\n<ul>\n<li>bioRxiv&#8217;de herhangi bir \u00e7al\u0131\u015fma payla\u015f\u0131labilir. <a href=\"https:\/\/www.enago.com.tr\/publication-support\/peer-review-service.htm\" data-internallinksmanager029f6b8e52c=\"36\" title=\"Hakem De\u011ferlendirmesi\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Hakem de\u011ferlendirmesi<\/a> ise ara\u015ft\u0131rma kalitesi i\u00e7in \u00f6nemli bir filtre g\u00f6revi g\u00f6r\u00fcr.<\/li>\n<li>Dergiler etki fakt\u00f6r\u00fcne g\u00f6re de\u011ferlendirilirler. Ancak bioRxiv\u2019de bu konsept bulunmamaktad\u0131r.<\/li>\n<\/ul>\n<p><strong>bioRxiv olmal\u0131 m\u0131, olmamal\u0131 m\u0131?<\/strong><\/p>\n<p>\u00c7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131z\u0131 bioRxiv \u00fczerinden payla\u015fmadan \u00f6nce a\u015fa\u011f\u0131daki unsurlar\u0131 da g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurunuz:<\/p>\n<p>Bask\u0131 \u00f6ncesi yay\u0131nlar daha h\u0131zl\u0131 yay\u0131nlanmay\u0131 sa\u011flar. Ancak geleneksel dergilerde oldu\u011fu gibi akran de\u011ferlendirmesi yoktur. Bu de\u011ferlendirmelerin as\u0131l amac\u0131 ise hatal\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 filtrelemektedir.<\/p>\n<p>Pek \u00e7ok ki\u015fi art\u0131k \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n hakemler taraf\u0131ndan g\u00f6zden ge\u00e7irilmesindense, bu sistemde oldu\u011fu gibi, daha geni\u015f kitleler taraf\u0131ndan de\u011ferlendirilmesini savunuyor.<\/p>\n<p>Online depolar\u0131 \u00fccretsiz olarak kullanabilirsiniz, dergiler taraf\u0131ndan talep edilen y\u00fcksek yay\u0131n maliyetleri ise hen\u00fcz hakl\u0131 olarak gerek\u00e7elendirilememektedir<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00d6nceden yay\u0131nlamak niye? \u0130lk bilimsel derginin kurulu\u015fundan bu yana, bilimsel bilginin yay\u0131lma s\u00fcreci prensip olarak [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1741,"featured_media":3183,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[1507,1508],"tags":[1441,1559],"ppma_author":[],"class_list":["post-2754","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-industry-news","category-publishing-news","tag-open-access","tag-types-of-open-access"],"acf":[],"single_webinar_page_date":null,"single_webinar_page_time":null,"session_agenda":null,"who_should_attend_this_session":null,"about_the_speaker_field":null,"co-webinar-sec":null,"co_webinar_sec_one":null,"speaker-name":null,"webinar-date":null,"webinar-time":null,"webinar-s-image":null,"custum_webinar_category":null,"authors":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.enago.com\/academy\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2754","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.enago.com\/academy\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.enago.com\/academy\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.enago.com\/academy\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1741"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.enago.com\/academy\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2754"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.enago.com\/academy\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2754\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":22346,"href":"https:\/\/www.enago.com\/academy\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2754\/revisions\/22346"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.enago.com\/academy\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3183"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.enago.com\/academy\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2754"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.enago.com\/academy\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2754"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.enago.com\/academy\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2754"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.enago.com\/academy\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=2754"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}