{"id":29696,"date":"2021-06-15T15:23:59","date_gmt":"2021-06-15T12:23:59","guid":{"rendered":"https:\/\/www.enago.com\/academy\/tr\/?p=29696"},"modified":"2021-06-18T14:55:15","modified_gmt":"2021-06-18T11:55:15","slug":"write-data-management-plan","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.enago.com\/academy\/tr\/write-data-management-plan\/","title":{"rendered":"Hibe ve Proje Ba\u015fvurusu S\u0131ras\u0131nda Veri Y\u00f6netim Planlar\u0131 Nas\u0131l Yaz\u0131l\u0131r?"},"content":{"rendered":"<div id=\"ez-toc-container\" class=\"ez-toc-v2_0_74 counter-hierarchy ez-toc-counter ez-toc-grey ez-toc-container-direction\">\n<div class=\"ez-toc-title-container\">\n<p class=\"ez-toc-title\" style=\"cursor:inherit\">Table of Contents<\/p>\n<span class=\"ez-toc-title-toggle\"><a href=\"#\" class=\"ez-toc-pull-right ez-toc-btn ez-toc-btn-xs ez-toc-btn-default ez-toc-toggle\" aria-label=\"Toggle Table of Content\"><span class=\"ez-toc-js-icon-con\"><span class=\"\"><span class=\"eztoc-hide\" style=\"display:none;\">Toggle<\/span><span class=\"ez-toc-icon-toggle-span\"><svg style=\"fill: #999;color:#999\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" class=\"list-377408\" width=\"20px\" height=\"20px\" viewBox=\"0 0 24 24\" fill=\"none\"><path d=\"M6 6H4v2h2V6zm14 0H8v2h12V6zM4 11h2v2H4v-2zm16 0H8v2h12v-2zM4 16h2v2H4v-2zm16 0H8v2h12v-2z\" fill=\"currentColor\"><\/path><\/svg><svg style=\"fill: #999;color:#999\" class=\"arrow-unsorted-368013\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" width=\"10px\" height=\"10px\" viewBox=\"0 0 24 24\" version=\"1.2\" baseProfile=\"tiny\"><path d=\"M18.2 9.3l-6.2-6.3-6.2 6.3c-.2.2-.3.4-.3.7s.1.5.3.7c.2.2.4.3.7.3h11c.3 0 .5-.1.7-.3.2-.2.3-.5.3-.7s-.1-.5-.3-.7zM5.8 14.7l6.2 6.3 6.2-6.3c.2-.2.3-.5.3-.7s-.1-.5-.3-.7c-.2-.2-.4-.3-.7-.3h-11c-.3 0-.5.1-.7.3-.2.2-.3.5-.3.7s.1.5.3.7z\"\/><\/svg><\/span><\/span><\/span><\/a><\/span><\/div>\n<nav><ul class='ez-toc-list ez-toc-list-level-1 ' ><ul class='ez-toc-list-level-6' ><li class='ez-toc-heading-level-6'><ul class='ez-toc-list-level-6' ><li class='ez-toc-heading-level-6'><ul class='ez-toc-list-level-6' ><li class='ez-toc-heading-level-6'><ul class='ez-toc-list-level-6' ><li class='ez-toc-heading-level-6'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-1\" href=\"https:\/\/www.enago.com\/academy\/tr\/write-data-management-plan\/#This_article_is_also_published_in_English_Russian_Spanish_and_Portuguese\" >This article is also published in English, Russian, Spanish, and Portuguese.<\/a><\/li><\/ul><\/li><\/ul><\/li><\/ul><\/li><\/ul><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-2\" href=\"https:\/\/www.enago.com\/academy\/tr\/write-data-management-plan\/#Hibe_Basvurusu_Sirasinda_Veri_Yonetim_Plani_Hazirlamanin_Onemi\" >Hibe Ba\u015fvurusu S\u0131ras\u0131nda Veri Y\u00f6netim Plan\u0131 Haz\u0131rlaman\u0131n \u00d6nemi<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-3\" href=\"https:\/\/www.enago.com\/academy\/tr\/write-data-management-plan\/#Veri_Nedir\" >Veri Nedir?<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-4\" href=\"https:\/\/www.enago.com\/academy\/tr\/write-data-management-plan\/#Veri_Yonetim_Plani_Detaylari\" >Veri Y\u00f6netim Plan\u0131 Detaylar\u0131<\/a><ul class='ez-toc-list-level-3' ><li class='ez-toc-heading-level-3'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-5\" href=\"https:\/\/www.enago.com\/academy\/tr\/write-data-management-plan\/#A_Uretilen_veri_turleri\" >A) \u00dcretilen veri t\u00fcrleri:<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-3'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-6\" href=\"https:\/\/www.enago.com\/academy\/tr\/write-data-management-plan\/#B_Veri_ve_meta_veri_standartlari\" >B) Veri ve meta veri standartlar\u0131:<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-3'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-7\" href=\"https:\/\/www.enago.com\/academy\/tr\/write-data-management-plan\/#C_Erisim_ve_paylasim_politikalari\" >C) Eri\u015fim ve payla\u015f\u0131m politikalar\u0131:<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-3'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-8\" href=\"https:\/\/www.enago.com\/academy\/tr\/write-data-management-plan\/#D_Yeniden_kullanim_yeniden_dagitim_politikalari\" >D) Yeniden kullan\u0131m, yeniden da\u011f\u0131t\u0131m politikalar\u0131:<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-3'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-9\" href=\"https:\/\/www.enago.com\/academy\/tr\/write-data-management-plan\/#E_Arsivleme_ve_koruma_planlari\" >E) Ar\u015fivleme ve koruma planlar\u0131:<\/a><\/li><\/ul><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-10\" href=\"https:\/\/www.enago.com\/academy\/tr\/write-data-management-plan\/#Ozet\" >\u00d6zet<\/a><\/li><\/ul><\/nav><\/div>\n<h6><span class=\"ez-toc-section\" id=\"This_article_is_also_published_in_English_Russian_Spanish_and_Portuguese\"><\/span><em>This article is also published in <a href=\"https:\/\/www.enago.com\/academy\/write-data-management-plan\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">English<\/a>, <a href=\"https:\/\/www.enago.com\/academy\/ru\/write-data-management-plan\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">Russian<\/a>, <a href=\"https:\/\/www.enago.com\/academy\/latam\/write-data-management-plan\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">Spanish<\/a>, and Portuguese.<\/em><span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h6>\n<p><!--more--><\/p>\n<p>Bir\u00e7ok finansman kurulu\u015fu, hibe tekliflerinin verilerin nas\u0131l y\u00f6netilece\u011fini ve di\u011fer ara\u015ft\u0131rmac\u0131larla nas\u0131l payla\u015f\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 belirlemesini \u015fart ko\u015fmaya ba\u015flad\u0131. \u00d6rne\u011fin, ABD\u2019deki Ulusal Bilim Vakf\u0131 (NSF) art\u0131k t\u00fcm finansman tekliflerinin m\u00fcmk\u00fcn olan en k\u0131sa s\u00fcrede yeni ilerlemeleri te\u015fvik etmek ve sonu\u00e7lar\u0131n h\u0131zl\u0131 bir \u015fekilde de\u011ferlendirilmesini sa\u011flamak i\u00e7in bir veri y\u00f6netim plan\u0131 i\u00e7ermesini \u015fart ko\u015fuyor. NSF, ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n, NSF hibeleri kapsam\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fma s\u0131ras\u0131nda olu\u015fturulan veya toplanan birincil verileri di\u011fer ara\u015ft\u0131rmac\u0131larla payla\u015fmalar\u0131n\u0131 bekliyor. Benzer bir mant\u0131kla T\u00fcrkiye\u2019nin NSF\u2019I olarak bilinen T\u00dcB\u0130TAK da art\u0131k veri y\u00f6netim plan\u0131 olmayan hibe ba\u015fvurular\u0131n\u0131 de\u011ferlendirmeye alm\u0131yor. Bu kapsamda veri y\u00f6netimi plan\u0131n\u0131 \u015fu \u015fekilde tan\u0131mlayabiliriz: verilerin makul bir s\u00fcre i\u00e7inde ve ekstra bir maliyet olu\u015fturmadan nas\u0131l kullan\u0131ma sunulaca\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermesi gereken bir rapordur.<\/p>\n<p>Bu nedenle hibelere ve \u00e7e\u015fitli projelere ba\u015fvuru s\u0131ras\u0131nda bilmemiz gereken \u00f6nemli bir husus da veri y\u00f6netim plan\u0131 yapmakt\u0131r. Peki veri y\u00f6netim plan\u0131 nedir? Hibe ba\u015fvurusunda veri y\u00f6netim plan\u0131n\u0131n \u00f6nemi nedir? \u0130\u015fte t\u00fcm bu sorular i\u00e7in yaz\u0131m\u0131zda detayl\u0131 cevaplar\u0131 bulacaks\u0131n\u0131z. Bir veri y\u00f6netim plan\u0131n\u0131n unsurlar\u0131n\u0131n detayland\u0131r\u0131lmas\u0131 genellikle \u015fu \u015fekilde yap\u0131lmaktad\u0131r:<\/p>\n<ul>\n<li>Veri toplama<\/li>\n<li>Belgeler ve meta veriler<\/li>\n<li>Etik ve yasal uyumluluk<\/li>\n<li>Depolama ve yedekleme<\/li>\n<li>Se\u00e7im ve koruma<\/li>\n<li>Bilgi payla\u015f\u0131m\u0131<\/li>\n<li>Sorumluluklar ve kaynaklar<\/li>\n<\/ul>\n<p>Veri y\u00f6netimi planlar\u0131, ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar taraf\u0131ndan bir proje planlarken ve hibe teklifi yazarken haz\u0131rlanan belgelerdir. <a href=\"https:\/\/pitt.libguides.com\/managedata\/DMP\" target=\"_blank\" rel=\"nofollow noopener noreferrer\">Genellikle \u015fu i\u00e7eriklere sahip olurlar<\/a>:<\/p>\n<ul>\n<li>Toplanacak veri t\u00fcrleri<\/li>\n<li>Veri ve meta veri standartlar\u0131 dahil veri format\u0131<\/li>\n<li>Verilerin di\u011fer ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar taraf\u0131ndan eri\u015fimini ve yeniden kullan\u0131m\u0131n\u0131 etkileyen politikalar da dahil olmak \u00fczere veri payla\u015f\u0131m planlar\u0131<\/li>\n<li>Verileri ar\u015fivleme ve koruma planlar\u0131.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Veri y\u00f6netimi planlar\u0131 i\u00e7in bir \u015fablon ihtiyac\u0131n\u0131 oldu\u011funda <a href=\"https:\/\/dmptool.org\/public_templates\" target=\"_blank\" rel=\"nofollow noopener noreferrer\">DMPTool<\/a> ad\u0131 verilen \u015fablon ar\u015fivine g\u00f6z atabilirsiniz. Bu ara\u00e7, \u00e7e\u015fitli fon sa\u011flay\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131n politikalar\u0131n\u0131 i\u00e7erir. Yani veri y\u00f6netimi plan\u0131 yazma belgelerinde listelenmesi gereken \u00f6zel gereksinimleri size sunar. Bu ara\u00e7 sayesinde korunan \u015fablonlar\u0131 kullanabilirsiniz, ancak her ara\u015ft\u0131rmac\u0131n\u0131n, g\u00fcncel plan haz\u0131rlama kurallar\u0131 i\u00e7in her zaman program g\u00f6revlilerine veya politika belgelerine dan\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 \u00f6neriyoruz. Mesela hibe \u00f6nerinizi e\u011fer <a href=\"https:\/\/tubitak.gov.tr\/sites\/default\/files\/20689\/veri_yonetim_plani_bilgi_notu.pdf\" target=\"_blank\" rel=\"nofollow noopener noreferrer\">T\u00dcB\u0130TAK\u2019a<\/a> yapacaksan\u0131z bu kurumun ar\u015fivlerine ve politikalar\u0131na dikkat vermeniz tavsiyemizdir.<\/p>\n<h2><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Hibe_Basvurusu_Sirasinda_Veri_Yonetim_Plani_Hazirlamanin_Onemi\"><\/span><strong>Hibe Ba\u015fvurusu S\u0131ras\u0131nda Veri Y\u00f6netim Plan\u0131 Haz\u0131rlaman\u0131n \u00d6nemi<\/strong><span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p><a href=\"https:\/\/acikveri.ulakbim.gov.tr\/acik-veri-acik-bilim\/bolum-2-arastirma-verisi-hazirlama-sureci\/2-2-veri-yonetiminin-planlanmasi\/\" target=\"_blank\" rel=\"nofollow noopener noreferrer\">Hibe teklifinde veri y\u00f6netimi<\/a>, bir ara\u015ft\u0131rma veya proje d\u00f6ng\u00fcs\u00fc s\u0131ras\u0131nda \u00fcretilen verilerin bak\u0131m\u0131 ve verilere verilen \u00f6zendir. Bu \u00e7er\u00e7evede veri olu\u015ftururken ve d\u00fczenlerken, veri i\u015fleme yaparken, veri analizi yaparken, verileri korurken ve ar\u015fivlerken, verilere eri\u015fim izni verirken ve verileri yeniden kullanmak gerekirken neleri nas\u0131l yapaca\u011f\u0131n\u0131z\u0131 g\u00f6sterece\u011finiz bir planlar b\u00fct\u00fcn\u00fc olur. Bu sayede de verilerinizi iyi y\u00f6netebilirsiniz. Bu, standartla\u015ft\u0131rmay\u0131, tekrarlanabilirli\u011fi ve ara\u015ft\u0131rman\u0131z\u0131 minimum zaman ve \u00e7abayla ba\u015fkalar\u0131na yayma becerisini sa\u011flaman\u0131n en iyi yollar\u0131ndan biridir.<\/p>\n<h2><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Veri_Nedir\"><\/span><strong>Veri Nedir<\/strong><strong>?<\/strong><span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p>S\u00fcrekli veri y\u00f6netimi ve planlardan bahsettik ancak <a href=\"https:\/\/edwp.educ.msu.edu\/research\/wp-content\/uploads\/sites\/10\/2020\/05\/Data_Management_Plans.pdf\" target=\"_blank\" rel=\"nofollow noopener noreferrer\">veri ne demektir<\/a>? Buna da de\u011finmekte yarar var. Veriler \u015fu \u015fekilde tan\u0131mlan\u0131r: bilim camias\u0131nda ara\u015ft\u0131rma bulgular\u0131n\u0131 do\u011frulamak i\u00e7in gerekli oldu\u011fu genel olarak kabul edilen materyallerdir. Ancak \u015funlardan hi\u00e7biri veri de\u011fildir: \u00f6n analizler, bilimsel makale taslaklar\u0131, gelecekteki ara\u015ft\u0131rmalar i\u00e7in planlar, meslekta\u015f incelemeleri veya kurumlarla ileti\u015fimler i\u00e7in gerekli kabul edilen kay\u0131tl\u0131 olgusal materyaller. Bu materyaller, fiziksel nesneleri (\u00f6rne\u011fin laboratuvar numuneleri) hari\u00e7 tutar. Ayr\u0131ca, bir ara\u015ft\u0131rmac\u0131 taraf\u0131ndan yay\u0131nlanana kadar gizli tutulmas\u0131 gereken ticari s\u0131rlar, ticari bilgiler, materyaller veya kanunla korunan benzer bilgiler; ve a\u00e7\u0131klanmas\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a haks\u0131z fiil te\u015fkil edecek personel ve t\u0131bbi bilgiler ve benzeri bilgiler, bir ara\u015ft\u0131rma \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131nda belirli bir ki\u015fiyi tan\u0131mlamak i\u00e7in kullan\u0131labilecek bilgiler gibi ki\u015fisel mahremiyetin ihlali de veri olarak kabul edilmemektedir.<\/p>\n<h2><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Veri_Yonetim_Plani_Detaylari\"><\/span><strong>Veri Y\u00f6netim Plan\u0131 Detaylar\u0131<\/strong><span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p>Bir veri y\u00f6netim plan\u0131, \u00fcretilecek veri t\u00fcrlerini, bunlar\u0131n nas\u0131l y\u00f6netilece\u011fini ve ara\u015ft\u0131rma sonu\u00e7lar\u0131n\u0131n di\u011fer ara\u015ft\u0131rmac\u0131lara nas\u0131l eri\u015filebilir hale getirilece\u011fini a\u00e7\u0131klayan, iki sayfadan uzun olmayan ek bir belgedir. Plan, (genellikle) ek bir belgedir ve proje a\u00e7\u0131klamas\u0131 i\u00e7in genelde \u015fart ko\u015fulan 15 sayfal\u0131k ana metin s\u0131n\u0131r\u0131n bir par\u00e7as\u0131 de\u011fildir. Bu durum her proje ba\u015fvurusu i\u00e7in de\u011fi\u015febilir. Bu nedenle hibeyi veren kurum ve kurulu\u015fun hibe yazma k\u0131lavuzuna ba\u015fvurman\u0131z \u00f6nemlidir.<\/p>\n<p>Veri y\u00f6netimi planlar\u0131 a\u015fa\u011f\u0131daki sorunlar\u0131 ele almal\u0131d\u0131r:<\/p>\n<ul>\n<li>Hangi veriler \u00fcretilecek?<\/li>\n<li>Veri ve meta veri format\u0131 i\u00e7in hangi standartlar kullan\u0131lacak?<\/li>\n<li>Verilere eri\u015fim ve veri payla\u015f\u0131m\u0131 i\u00e7in hangi politikalar mevcuttur?<\/li>\n<li>Verileri, \u00f6rnekleri ve di\u011fer ara\u015ft\u0131rma \u00fcr\u00fcnlerini ar\u015fivlemeye ve bunlara eri\u015fimi korumaya y\u00f6nelik planlar nelerdir?<\/li>\n<\/ul>\n<p>Bir veri y\u00f6netim plan\u0131 i\u00e7in resmi ve tek bir \u015fablon olmasa da, bir planda ele al\u0131nmas\u0131 gereken konular\u0131n a\u00e7\u0131klamas\u0131 a\u015fa\u011f\u0131da verilmi\u015ftir.<\/p>\n<h3><span class=\"ez-toc-section\" id=\"A_Uretilen_veri_turleri\"><\/span><strong>A) \u00dcretilen veri t\u00fcrleri:<\/strong><span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h3>\n<p>Bu b\u00f6l\u00fcmde, \u00fcretilecek veri miktar\u0131 (biliniyorsa) ve i\u00e7eri\u011fi de dahil olmak \u00fczere verilerin k\u0131sa bir a\u00e7\u0131klamas\u0131n\u0131 veriyorsunuz. Proje hassas nitelikte veri toplayacaksa, bunu burada not etmeli ve sonraki b\u00f6l\u00fcmlerde \u00fczerinde d\u00fc\u015f\u00fcnmelisiniz.<\/p>\n<p>Veri t\u00fcrlerine \u00f6rnek olarak metin, m\u00fcfredat materyalleri, elektronik tablolar, resimler, 3D modeller, yaz\u0131l\u0131m, ses dosyalar\u0131, video dosyalar\u0131, saha g\u00f6zlem raporlar\u0131, anketler ve de\u011ferlendirme kay\u0131tlar\u0131 olabilir. E\u011fer hali haz\u0131rda mevcut verileri kullanacaksan\u0131z, bu verileri nereden ve nas\u0131l elde edece\u011finizi belirtmeniz gerekiyor.<\/p>\n<h3><span class=\"ez-toc-section\" id=\"B_Veri_ve_meta_veri_standartlari\"><\/span><strong>B) Veri ve meta veri standartlar\u0131:<\/strong><span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h3>\n<p>Burada verilerinizin bi\u00e7imini ve nas\u0131l olu\u015fturulaca\u011f\u0131n\u0131 veya elde edilece\u011fini a\u00e7\u0131klayacaks\u0131n\u0131z. Ba\u015fka bir ara\u015ft\u0131rmac\u0131n\u0131n verileri kullanabilmesi i\u00e7in hangi ayr\u0131nt\u0131lara (meta veriler) ihtiya\u00e7 duyaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmelisiniz. \u00d6rne\u011fin, de\u011fi\u015fkenleri ve dosyalar\u0131n nas\u0131l yap\u0131land\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klamak i\u00e7in bir &#8220;beni oku dosyas\u0131&#8221; gerekebilir. Mevcut standartlar yoksa veya yetersizse, \u00f6nerilen \u00e7\u00f6z\u00fcmlerle birlikte bunu belgelemelisiniz. Veriler, ham bi\u00e7imde kamuya a\u00e7\u0131klanmas\u0131n\u0131 engelleyen hassas bir yap\u0131ya sahip olacaksa, eri\u015fimin nas\u0131l sa\u011flanaca\u011f\u0131n\u0131 burada belirtmelisiniz (\u00f6rne\u011fin verilerin anonim hale getirilmesi, toplula\u015ft\u0131rma d\u00fczeyi, resmi izin anla\u015fmalar\u0131, eri\u015filebilir k\u0131lmak i\u00e7in eri\u015fimin k\u0131s\u0131tlanmas\u0131 gibi). Bu konuyu ele al\u0131rken Kurumsal \u0130nceleme Kurulu Protokol\u00fcndeki y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklere uymak i\u00e7in att\u0131\u011f\u0131n\u0131z ad\u0131mlar\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurun. Meta verilerin hangi formu alaca\u011f\u0131n\u0131, verileri anlaml\u0131 k\u0131lmak i\u00e7in hangi ayr\u0131nt\u0131lar\u0131n gerekli oldu\u011funu ve hangi meta veri standard\u0131n\u0131 kullanaca\u011f\u0131n\u0131z\u0131 ve bunlar\u0131 neden se\u00e7ti\u011finizi tart\u0131\u015f\u0131n (\u00f6rne\u011fin kabul edilen etki alan\u0131-yerel standartlar, yayg\u0131n kullan\u0131m gibi).<\/p>\n<h3><span class=\"ez-toc-section\" id=\"C_Erisim_ve_paylasim_politikalari\"><\/span><strong>C) Eri\u015fim ve payla\u015f\u0131m politikalar\u0131:<\/strong><span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h3>\n<p>Bu b\u00f6l\u00fcmde, verilerin nas\u0131l ve ne zaman kullan\u0131labilir hale gelece\u011fini a\u00e7\u0131klaman\u0131z gerekir. Burada ele alman\u0131z gereken sorunlar \u015funlard\u0131r:<\/p>\n<ul>\n<li>Verileri nas\u0131l kullan\u0131labilir hale getireceksiniz? (Verileri kullan\u0131labilir hale getirmek i\u00e7in gereken kaynaklar\u0131 adresleyin: ekipman, sistemler, uzmanl\u0131k, vb.)<\/li>\n<li>Verileri ne zaman kullan\u0131ma sunacaks\u0131n\u0131z?<\/li>\n<li>Verilere eri\u015fim elde etme s\u00fcreci nedir?<\/li>\n<li>Eri\u015fim \u00fccretli olacak m\u0131?<\/li>\n<li>Sorumlu ara\u015ft\u0131rmac\u0131, verileri daha geni\u015f bir da\u011f\u0131t\u0131m i\u00e7in kullan\u0131ma sunmadan \u00f6nce kullanma hakk\u0131n\u0131 ne kadar s\u00fcreyle elinde tutacakt\u0131r?<\/li>\n<li>Siyasi\/ticari\/patent gerek\u00e7eli ambargo s\u00fcreleri var m\u0131? (E\u011fer \u00f6yleyse, ayr\u0131nt\u0131 verin.)<\/li>\n<li>Verilerin fikri m\u00fclkiyet haklar\u0131n\u0131 kim elinde tutacak ve bu veri eri\u015fimini nas\u0131l etkileyebilir?<\/li>\n<\/ul>\n<h3><span class=\"ez-toc-section\" id=\"D_Yeniden_kullanim_yeniden_dagitim_politikalari\"><\/span><strong>D) Yeniden kullan\u0131m, yeniden da\u011f\u0131t\u0131m politikalar\u0131:<\/strong><span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h3>\n<p>Bu konuyu ele al\u0131rken, verilerle kimlerin ilgilenebilece\u011fini biraz d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn. Verilerinizi kimlerin kullanmas\u0131na izin verilece\u011fini, verilerinizi nas\u0131l kullanmas\u0131na izin verilece\u011fini ve verilerinizi yaymalar\u0131na izin verilip verilmeyece\u011fini belirleyin. Verilerin eri\u015fimini, kullan\u0131m\u0131n\u0131 veya yay\u0131lmas\u0131n\u0131 k\u0131s\u0131tlamay\u0131 planl\u0131yorsan\u0131z, bu k\u0131s\u0131tlamalar\u0131 nas\u0131l kodlayaca\u011f\u0131n\u0131z\u0131 ve iletece\u011finizi a\u00e7\u0131klaman\u0131z gerekir. Verilere izin k\u0131s\u0131tlamalar\u0131 getirilmesi gerekiyorsa, bunu burada tart\u0131\u015f\u0131n.<\/p>\n<h3><span class=\"ez-toc-section\" id=\"E_Arsivleme_ve_koruma_planlari\"><\/span><strong>E) Ar\u015fivleme ve koruma planlar\u0131:<\/strong><span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h3>\n<p>Bu b\u00f6l\u00fcmde, verileri korumak, d\u00fczenlemek ve ar\u015fivlemek i\u00e7in uzun vadeli stratejiyi tart\u0131\u015f\u0131n. Verilerinizin depolanaca\u011f\u0131 adresi (ar\u015fiv, havuz veya veritaban\u0131n\u0131 adland\u0131r\u0131n) ve ama\u00e7lanan uzun vadeli depolama sitenizin verileri saklamas\u0131 ve yedeklemesi gereken prosed\u00fcrleri tart\u0131\u015f\u0131n. Verileri saklama ve veri payla\u015f\u0131m\u0131na haz\u0131rlamak i\u00e7in d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmler gerekiyorsa, verileri yeniden kullan\u0131labilir hale getirmek i\u00e7in verilerle birlikte sunulacak veya saklama\/d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmede olu\u015fturulacak meta veriler\/belgeler ile birlikte bunu belirtmeyi unutmay\u0131n. Verilerin proje s\u00fcresinin \u00f6tesinde ne kadar s\u00fcreyle tutulaca\u011f\u0131n\u0131 belirtin.<\/p>\n<h2><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Ozet\"><\/span><strong>\u00d6zet<\/strong><span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p>Bu metin bir rehber g\u00f6revi g\u00f6recek ve ara\u015ft\u0131rmac\u0131lara ara\u015ft\u0131rma verilerini y\u00f6netmenin \u00e7e\u015fitli a\u015famalar\u0131n\u0131 planlamada yard\u0131mc\u0131 olacakt\u0131r. Ayr\u0131ca hibe tekliflerinde gerekli olan veri y\u00f6netim planlar\u0131n\u0131n da detayl\u0131 bir bi\u00e7imde haz\u0131rlanmas\u0131na faydal\u0131 olacakt\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>This article is also published in English, Russian, Spanish, and Portuguese.<\/p>\n","protected":false},"author":8206,"featured_media":29698,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[1489,1492],"tags":[1602,1540],"ppma_author":[1655],"class_list":["post-29696","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-reporting-research","category-manuscripts-grants","tag-research-grant-proposals","tag-drafting-grant-proposals"],"acf":[],"single_webinar_page_date":null,"single_webinar_page_time":null,"session_agenda":null,"who_should_attend_this_session":null,"about_the_speaker_field":null,"co-webinar-sec":null,"co_webinar_sec_one":null,"speaker-name":null,"webinar-date":null,"webinar-time":null,"webinar-s-image":null,"custum_webinar_category":null,"authors":[{"term_id":1655,"user_id":8206,"is_guest":0,"slug":"editortr","display_name":"editortr","avatar_url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/347d54be4941c5af20289743c42209a653f6dfa8242bcc8e58964d59ffa87297?s=96&d=mm&r=g","author_category":"","first_name":"","last_name":"","user_url":"","job_title":"","description":""}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.enago.com\/academy\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/29696","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.enago.com\/academy\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.enago.com\/academy\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.enago.com\/academy\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/8206"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.enago.com\/academy\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=29696"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/www.enago.com\/academy\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/29696\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":29719,"href":"https:\/\/www.enago.com\/academy\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/29696\/revisions\/29719"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.enago.com\/academy\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/29698"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.enago.com\/academy\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=29696"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.enago.com\/academy\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=29696"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.enago.com\/academy\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=29696"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.enago.com\/academy\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=29696"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}