Birisi sizden yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131z ara\u015ft\u0131rman\u0131n veya herhangi bir \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n t\u00fcm haklar\u0131ndan vazge\u00e7menizi istese nas\u0131l hissedersiniz? Burada kastetti\u011fim yazar haklar\u0131n\u0131zdan vazge\u00e7mek. \u00d6rne\u011fin, sizin yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131z bir \u00e7al\u0131\u015fmada isminiz yer almamas\u0131. Baz\u0131 akademik yay\u0131nc\u0131lar bu konuda yazarlar\u0131 zorlayabiliyorlar. Bu yay\u0131nc\u0131lar aras\u0131nda d\u00fcnyan\u0131n en b\u00fcy\u00fck akademik yay\u0131nc\u0131lar\u0131ndan biri olan Nature Publishing Group da bulunuyor. Ge\u00e7ti\u011fimiz aylarda yay\u0131nlanan bir yaz\u0131; bu yay\u0131nc\u0131n\u0131n, yazarlar\u0131n \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 \u00fczerindeki haklar\u0131ndan feragat etmelerini istedi\u011fini iddia ediyordu. Yaz\u0131lar\u0131n\u0131z\u0131n hem \u015fu anki hem de gelecekteki haklar\u0131ndan vazge\u00e7mek sizi endi\u015felendirir miydi?<\/p>\n
<\/p>\n
Akademik Yay\u0131nc\u0131l\u0131kta Feragatname<\/b><\/p>\n
B\u00fcy\u00fck bilimsel yay\u0131n gruplar\u0131 dergilerindeki makaleler ve \u00e7al\u0131\u015fmalar i\u00e7in \u00e7o\u011fu zaman akademi d\u00fcnyas\u0131ndan yazarlara teklif g\u00f6t\u00fcr\u00fcrler. Akademisyenler yaz\u0131lar\u0131 ve \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 i\u00e7in maddi bir getiri elde etseler de yap\u0131lan anla\u015fma gere\u011fi \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n t\u00fcm haklar\u0131ndan bazen vazge\u00e7mek zorunda kal\u0131yorlar. Mesela Nature<\/a> dergisinde makalenizin yay\u0131nlanmas\u0131 i\u00e7in T\u00fcrk\u00e7ede \u201cferagatname\u201d denen bir s\u00f6zle\u015fme imzalaman\u0131z gerekiyor. Baz\u0131 \u00fclkelerde ise yazar haklar\u0131n\u0131 korumak i\u00e7in feragatname denilen k\u00e2\u011f\u0131d\u0131 isteseniz de imzalayam\u0131yorsunuz, \u00e7\u00fcnk\u00fc yasak. Fakat burada da sorunu s\u00f6zle\u015fmeye bir madde daha ekleyerek \u00e7\u00f6z\u00fcyorlar: \u201c\u00c7al\u0131\u015fmam\u0131n \u00fczerinde herhangi bir hak iddia etmeyece\u011fim\u201d!<\/p>\n \u0130ngilizcede \u201cmoral rights\u201d denen bu haklar\u0131n i\u00e7inde makale \u00fczerinde d\u00fczeltmeler yap\u0131lmas\u0131 olabilir. Hatta bazen bilimsel yay\u0131n\u0131n b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn yazarla olan anla\u015fmazl\u0131k sonucu riske at\u0131lmamas\u0131 i\u00e7in makalenin geri \u00e7ekilmesi de olabilir.\u00a0Yani daha a\u00e7\u0131k s\u00f6ylemek gerekirse, \u00e7al\u0131\u015fman\u0131z\u0131 teslim ediyorsunuz gerisi art\u0131k onlara kalm\u0131\u015f. Tabii bu konuda yazarla yay\u0131nc\u0131n\u0131n ortak bir noktada bulu\u015fmalar\u0131 gerekiyor. Nature dergisi de kendisine getirilen ele\u015ftirilere \u015f\u00f6yle cevap veriyor: \u201cMakaleleri d\u00fczeltme veya geri \u00e7ekme konusu sadece bizim s\u00f6z\u00fcm\u00fcz\u00fcn ge\u00e7ti\u011fi bir konu de\u011fil, zaten bu konuda fikir birli\u011fine vard\u0131\u011f\u0131m\u0131z yazarlar ile \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 tercih ediyoruz\u201d.<\/p>\n <\/p>\n