Bilimsel ve akademik bir çalışma yaparken en çok karşılaşılan durum araştırma sonuçlarının tutarsız oluşudur. Araştırmada hiçbir şey kesin değildir, bu da sonuçlara doğal olarak yansır. Yaptığınız bir araştırmada bulduğunuz sonuçlar başka biri tarafından bulunamayabilir. Hatta başka araştırmacılar aynı araştırmayı tekrar yaptığında ve aynı adımları izlediğinde bile aynı bulgulara rastlamayabilirler. Özellikle daha önceki yazılarımızda bahsettiğimiz ‘’Yayınla ya da Yok Ol’’ baskısı da sonuçların aynı olmamasında etkilidir. Eğer siz de bu durumda kaldıysanız hemen panik yapmayın çünkü bu durum yalnız sizin başınıza gelmiyor.

HiResYalnız değilsiniz 
Eğer böyle bir durumda kaldıysanız muhtemelen hemen duygusal davranmaya başlayacaksınız ve kendi sonuçlarınız konusunda şüpheye düşeceksiniz. Ama durun ve hemen olumsuz bir düşünceye kapılmayın. Çünkü böyle bir durumun oluşmasına neden olan birçok değişken vardır. Örneğin araştırma sonuçlarınızı tekrarlamak isteyen diğer araştırmacı ve bilim insanları için şu soruları sorabiliriz:

  • Bu araştırmacıların bilinen bir enstitü veya araştırmanızın yayınlandığı bilimsel dergi ile bir bağlantısı var mı? Çünkü adı duyulmamış araştırmacılar genellikle kayda değer bir çalışmayı çürüterek medyanın ilgisini çekmeye çalışırlar. Sonuçlar istedikleri gibi olmadığında da ortadan kaybolurlar.
  •  Sizinle aynı metodolojiyi mi izlediler yoksa bütçeden tasarruf için zaman, kontrol grupları, ekipman gibi bazı konularda kısıntıya mı gittiler?
  • Eğer bu kantitatif yani sayısal bir çalışma ise, sonuçları en az üç kez kontrol ettiler mi?
  • Eğer çalışma nitel bir çalışma ise gözlemcilerin önyargılarını hesaba kattılar mı?

Sizin ve ekibinizin sorumluluğu
Diğer araştırmacıların bulduğu sonuçlardan yalnızca onlar sorumlu değildir. Kendinize ve ekibinize de sormanız gereken bazı sorular vardır. İşte onlardan bazıları:

  • Araştırmacılara orijinal çalışmadan çıkan tüm ham verilere erişim verildi mi ya da bazı kurumsal politikalar nedeniyle bazı eksik veriler mi verildi?
  • Eğer çalışmadaki baş araştırmacı siz olmadıysanız, görevli araştırmacıya projenin sonuçlarını sağlıklı değerlendirebilmesi için yeterli süre verildi mi?
  • Çalışmada yeterli süre oldu mu yoksa planlanan sürenin dolmasına az kala sonuçlar için acele mi edildi?
  • Bir hakem değerlendirmesi var mıydı ve sonuçlar bir açık erişim dergisinde yayınlandı mı?
  • Araştırmacılar tarafından tanımlanan konular düzeltilebilir mi?

Dünya mükemmel değil
Tekrardan üretilen araştırmaların yayınlanabilmesi için bir dergi veya yayıncı bulmak daha zordur. Ayrıca araştırma sonunda olumlu sonuçlar yayınlamak için büyük bir baskı da vardır. Nedeni ise sonunda  olumlu sonuçlar çıkan araştırmaların yayınlandığı dergilerin insanlar tarafından daha çok ilgi çekmesidir. Verilecek nihai karar iddia edilen hatanın doğasına ve iyi bir insan olmanın potansiyel sonuçlarına bağlıdır. Sonuçta bunun temel bir çalışma olduğu unutulmamalıdır. Bu ikinci ve tekrarlanan çalışma için verileri kullanan herkes derhal haberdar edilmelidir.

Share Button